Bezlusterkowce 4K 60fps: Który aparat wybrać do filmowania?

Wielu z Was, poszukując zaawansowanych możliwości wideo, w tym nagrywania w rozdzielczości 4K przy 60 klatkach na sekundę, naturalnie kieruje swoje kroki w stronę lustrzanek cyfrowych. Rozumiem to doskonale przez lata "lustrzanka" była synonimem profesjonalnego sprzętu fotograficznego. Jednak rynek dynamicznie się zmienia, a to, co było standardem jeszcze kilka lat temu, dziś może być już niszową opcją. W tym artykule postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości i dostarczyć rzetelnych informacji, które pomogą Wam podjąć świadomą decyzję zakupową.

Czy lustrzanka z 4K 60fps to na pewno to, czego szukasz?

Mit "lustrzanki": wyjaśniamy kluczowe różnice między lustrzanką a bezlusterkowcem w kontekście wideo

Z mojego doświadczenia wynika, że wielu użytkowników wciąż używa terminu "lustrzanka" jako ogólnego określenia na zaawansowany aparat z wymienną optyką. To naturalne, biorąc pod uwagę dominację lustrzanek przez dekady. Jednak w kontekście nagrywania wideo, a zwłaszcza w rozdzielczości 4K przy 60 klatkach na sekundę, to bezlusterkowce stały się niekwestionowanym standardem. Prawdziwe lustrzanki, które oferują takie parametry, są dziś rzadkością i należą do bardzo specyficznej, zazwyczaj profesjonalnej niszy.

Kluczowa różnica technologiczna, jak sama nazwa wskazuje, leży w obecności lustra. Lustrzanki (DSLR Digital Single-Lens Reflex) posiadają ruchome lustro, które odbija światło do optycznego wizjera, a podczas robienia zdjęcia unosi się, by światło trafiło na matrycę. W bezlusterkowcach (Mirrorless) lustra nie ma, a światło trafia bezpośrednio na matrycę. To fundamentalna różnica, która ma ogromny wpływ na możliwości wideo.

Brak lustra w bezlusterkowcach pozwala na zastosowanie elektronicznego wizjera (EVF), który może wyświetlać obraz z nałożonymi profilami kolorystycznymi (LUT-ami) i informacjami o ekspozycji w czasie rzeczywistym. Co ważniejsze, pozwala to na wykorzystanie zaawansowanych systemów autofokusa bezpośrednio na matrycy, które są znacznie skuteczniejsze i płynniejsze w trybie wideo, oferując śledzenie oka czy twarzy. Lustrzanki, choć mają świetny AF do fotografii przez wizjer optyczny, w trybie podglądu na żywo (Live View) i wideo często polegają na wolniejszym i mniej precyzyjnym detekcji kontrastu.

Dlaczego 60 klatek na sekundę w 4K stało się tak pożądane?

Nagrywanie w 4K przy 60 klatkach na sekundę (4K/60p) to dziś jeden z najbardziej pożądanych parametrów wśród twórców wideo, i to z bardzo dobrych powodów. Przede wszystkim, daje nam to możliwość tworzenia niezwykle płynnego slow motion. Materiał nagrany w 60 klatkach na sekundę można spowolnić dwukrotnie (do 30 klatek na sekundę) lub nawet dwuipółkrotnie (do 24 klatek na sekundę, standard filmowy), zachowując przy tym idealną płynność ruchu. To otwiera drzwi do kinowych, dramatycznych ujęć, idealnych do podkreślania emocji, detali czy dynamiki akcji pomyślcie o spadającej kropli wody, biegnącym sportowcu czy tańczącej parze. Poza tym, nawet jeśli nie planujecie spowalniania, wyższy klatkaż zapewnia ogólną płynność obrazu, co jest szczególnie widoczne przy szybkich ruchach kamery czy dynamicznych scenach, dając widzowi przyjemniejsze i bardziej realistyczne wrażenia.

Kto najwięcej zyska na nagrywaniu w 4K/60p? Profil idealnego użytkownika

Moje obserwacje rynku pokazują, że zapotrzebowanie na nagrywanie w 4K/60p jest szczególnie silne wśród konkretnych grup twórców. To zazwyczaj osoby, które chcą podnieść jakość swoich produkcji i zaoferować widzom coś więcej niż standard. Oto, dla kogo te parametry są kluczowe:

• Zaawansowani youtuberzy i twórcy treści online: Chcą wyróżnić się na tle konkurencji, oferując płynne i dynamiczne materiały, często z efektownymi ujęciami slow motion.
• Twórcy materiałów komercyjnych i reklamowych: Dla nich jakość obrazu i możliwość precyzyjnej edycji (w tym spowalniania) są kluczowe, aby skutecznie sprzedać produkt lub usługę.
• Filmowcy ślubni: Płynne slow motion pozwala uchwycić ulotne momenty w niezwykle romantyczny i kinowy sposób, dodając magii do wspomnień.
• Pasjonaci i hobbyści: Osoby, które chcą eksperymentować z filmowaniem, tworzyć artystyczne projekty i po prostu cieszyć się najwyższą możliwą jakością obrazu.
• Dokumentaliści i twórcy filmów przyrodniczych: Wyższy klatkaż pozwala na analizę szybkich ruchów zwierząt czy zjawisk przyrodniczych, a także na uzyskanie bardziej immersyjnych ujęć.

Jeśli należysz do którejś z tych grup, to inwestycja w sprzęt z 4K/60p z pewnością się opłaci.

Prawdziwe lustrzanki z 4K/60p: przegląd rynkowych dinozaurów

Kiedy mówimy o lustrzankach z 4K/60p, musimy być świadomi, że mówimy o gatunku na wymarciu. Producenci skupili się na bezlusterkowcach, a modele lustrzanek z takimi możliwościami to zazwyczaj flagowe konstrukcje, które miały swoją premierę kilka lat temu i dziś są dostępne głównie na rynku wtórnym. Oto dwaj główni przedstawiciele.

Canon EOS-1D X Mark III: bezkompromisowa bestia dla profesjonalistów

Canon EOS-1D X Mark III to bez wątpienia jedna z nielicznych lustrzanek, która oferuje nagrywanie w 4K przy 60 klatkach na sekundę. Jest to aparat stworzony z myślą o najbardziej wymagających profesjonalistach, głównie fotografach sportowych i reporterskich, dla których niezawodność, szybkość i wytrzymałość korpusu są absolutnym priorytetem. Wideo w tym modelu, choć imponujące (oferuje nawet wewnętrzne nagrywanie RAW 5.5K), było traktowane jako dodatek do jego fenomenalnych możliwości fotograficznych. Aparat jest niezwykle drogi, a jego gabaryty i waga sprawiają, że nie jest to sprzęt dla każdego. Dziś jest to już model wycofany z produkcji, więc szukać go trzeba na rynku wtórnym.

Nikon D6: Kiedy niezawodność w fotografii jest ważniejsza niż wideo

Podobnie jak Canon 1D X Mark III, Nikon D6 to kolejna flagowa lustrzanka, której głównym przeznaczeniem jest fotografia reporterska i sportowa. Choć oferuje nagrywanie w 4K/60p, to jego funkcje wideo są znacznie mniej rozbudowane niż w konkurencyjnych bezlusterkowcach. Nikon D6 to aparat stworzony do pracy w najtrudniejszych warunkach, z legendarną ergonomią i niezawodnością. Wideo jest tu raczej funkcją uzupełniającą, a nie głównym atutem. Jest to sprzęt drogi i bardzo specjalistyczny, a jego zakup ma sens tylko wtedy, gdy priorytetem jest fotografia akcji i absolutna niezawodność w każdych warunkach, a wideo jest tylko miłym dodatkiem.

Dlaczego producenci porzucili rozwój lustrzanek na rzecz bezlusterkowców?

Trend jest wyraźny i nieodwracalny: producenci, tacy jak Canon, Nikon czy Sony, w dużej mierze zaprzestali rozwoju lustrzanek na rzecz bezlusterkowców. Powody są liczne i technologicznie uzasadnione. Bezlusterkowce oferują lepszy autofocus w trybie wideo, co jest kluczowe dla filmowców. Są mniejsze i lżejsze, co ułatwia pracę z gimbalami i stabilizatorami. Wyposażone są w nowocześniejsze procesory, które lepiej radzą sobie z przetwarzaniem dużych ilości danych wideo. Ponadto, brak lustra pozwala na projektowanie obiektywów o lepszych parametrach optycznych i mniejszych rozmiarach. Ogólnie rzecz biorąc, bezlusterkowce są po prostu lepiej zoptymalizowane pod kątem hybrydowego użytkowania (foto/wideo), co odpowiada na współczesne potrzeby rynku. To właśnie w tym segmencie pojawiają się innowacje i to tam warto szukać sprzętu z przyszłością.

Bezlusterkowce: nowoczesna i lepsza alternatywa dla filmowców

Jeśli szukacie aparatu z zaawansowanymi możliwościami wideo, w tym 4K/60p, to bezlusterkowce są obecnie najrozsądniejszym i najbardziej przyszłościowym wyborem. Oferują one szereg przewag technologicznych, które znacząco ułatwiają i poprawiają jakość pracy filmowca. To właśnie w tym segmencie znajdziecie największy wybór modeli spełniających Wasze oczekiwania.

Przewaga technologiczna bezlusterkowców nad lustrzankami w kontekście nagrywania wideo jest niezaprzeczalna. Brak lustra pozwolił na rewolucję w wielu aspektach, które są kluczowe dla filmowców. Mamy tu do czynienia z zaawansowanym autofokusem w trybie wideo, który potrafi śledzić oko, twarz, a nawet obiekty z niezwykłą precyzją i płynnością. Wiele modeli oferuje także stabilizację matrycy (IBIS), która jest nieoceniona przy nagrywaniu z ręki, eliminując drgania i zapewniając stabilne ujęcia. Mniejsze rozmiary i waga bezlusterkowców to także duży plus, zwłaszcza gdy pracujemy z gimbalem czy potrzebujemy mobilnego zestawu. Elektroniczne wizjery (EVF) oferują podgląd z nałożonymi profilami kolorystycznymi (LUT), co pozwala na lepszą ocenę finalnego obrazu już na etapie nagrywania. Nowsze konstrukcje często lepiej radzą sobie również z zarządzaniem ciepłem, co jest kluczowe przy długotrwałym nagrywaniu w wysokich rozdzielczościach.

• Zaawansowany autofocus w wideo: Śledzenie oka/twarzy, detekcja obiektów z niespotykaną precyzją.
• Stabilizacja matrycy (IBIS): Niezbędna do płynnych ujęć z ręki, redukuje drgania.
• Mniejsze rozmiary i waga: Ułatwiają pracę z gimbalami, zwiększają mobilność.
• Elektroniczny wizjer (EVF): Podgląd obrazu z nałożonymi profilami kolorystycznymi, precyzyjna ekspozycja.
• Nowoczesne procesory: Lepsze zarządzanie ciepłem i wydajność w przetwarzaniu wideo.
• Krótsza odległość flange: Umożliwia projektowanie lepszych optycznie i mniejszych obiektywów.

Canon seria R (EOS R5, R6 Mark II): mistrzowie autofocusu i jakości obrazu

Canon od lat słynie z doskonałego autofokusa, a w serii R osiągnął w tym aspekcie prawdziwe mistrzostwo. Modele takie jak Canon EOS R5 i R6 Mark II to doskonałe bezlusterkowce do wideo. R5 oferuje nie tylko 4K/60p, ale nawet oszałamiające 8K, a także 10-bitowe nagrywanie z próbkowaniem 4:2:2. Jego legendarny autofocus Dual Pixel AF jest niezwykle skuteczny i płynny. R6 Mark II, choć nie oferuje 8K, to w 4K/60p jest równie imponujący, a przy tym lepiej radzi sobie z potencjalnym przegrzewaniem niż R5 przy najbardziej wymagających ustawieniach. Oba aparaty zapewniają fenomenalną jakość obrazu i niezawodny AF, co czyni je idealnym wyborem dla profesjonalistów i zaawansowanych amatorów.

Sony seria Alpha (A7 IV, A7S III): królowie czułości i profesjonalnych funkcji wideo

Sony od lat jest pionierem w segmencie bezlusterkowców, a ich seria Alpha to prawdziwi giganci wideo. Sony A7S III to aparat stworzony od podstaw z myślą o filmowcach. Oferuje wyjątkową czułość w słabym świetle, co pozwala na nagrywanie w warunkach, w których inne aparaty dawno by sobie nie poradziły. Do tego dochodzą profesjonalne funkcje wideo, takie jak brak limitu nagrywania, efektywne chłodzenie i 10-bitowe nagrywanie 4:2:2. To prawdziwy koń roboczy dla każdego, kto poważnie myśli o filmowaniu. Sony A7 IV to z kolei bardziej hybrydowy aparat, który doskonale łączy możliwości fotograficzne z bardzo dobrymi funkcjami wideo, oferując 4K/60p z pełnego odczytu matrycy i szeroki zakres funkcji dla filmowców.

Nikon seria Z (Z6 II, Z7 II): solidna propozycja z doskonałą ergonomią

Nikon, choć nieco później dołączył do wyścigu bezlusterkowców, szybko nadrobił zaległości. Modele takie jak Nikon Z6 II i Z7 II to solidne propozycje dla filmowców. Oferują 4K/60p, dobrą jakość obrazu i, co dla wielu jest kluczowe, doskonałą ergonomię, do której użytkownicy lustrzanek Nikona są przyzwyczajeni. System obiektywów Nikkor Z dynamicznie się rozwija, oferując wysokiej jakości optykę zarówno dla fotografów, jak i filmowców. To aparaty, które sprawdzą się w wielu zastosowaniach, oferując niezawodność i komfort pracy.

Panasonic Lumix (S5 II, GH6): najlepszy stosunek ceny do filmowych możliwości?

Panasonic od dawna ma reputację producenta aparatów, które są prawdziwymi "filmowymi bestiami", często oferującymi zaawansowane funkcje wideo w bardziej przystępnej cenie niż konkurencja. Lumix S5 II (pełna klatka) to rewolucja dla Panasonica, wprowadzając długo wyczekiwany Phase Detect AF, co czyni go niezwykle konkurencyjnym. Oferuje 10-bit 4:2:2, V-Log i doskonałą stabilizację. Lumix GH6 (Micro Four Thirds) to z kolei potężne narzędzie dla filmowców, którzy cenią sobie kompaktowe rozmiary i bogactwo funkcji wideo, w tym aktywne chłodzenie, które pozwala na długie nagrania bez obaw o przegrzewanie. Oba modele to świetny wybór dla tych, którzy szukają maksymalnych możliwości wideo za rozsądną cenę.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem? Kluczowe parametry poza klatkażem

Nagrywanie w 4K/60p to świetny punkt wyjścia, ale wybór aparatu do filmowania to znacznie więcej niż tylko rozdzielczość i klatkaż. Aby podjąć naprawdę świadomą decyzję, musimy zagłębić się w kilka innych kluczowych parametrów, które mają ogromny wpływ na jakość i elastyczność Waszych filmów.

Matryca pełnoklatkowa czy APS-C? Jak rozmiar sensora wpłynie na Twoje filmy

Rozmiar matrycy to jeden z najważniejszych czynników wpływających na "look" i jakość Twoich filmów. Matryce pełnoklatkowe (full-frame) są większe niż APS-C i oferują kilka kluczowych przewag, ale APS-C również ma swoje zalety.

Cecha	Pełna klatka	APS-C
Głębia ostrości	Płytsza, łatwiej uzyskać kinowe rozmycie tła	Głębsza, więcej elementów w ostrości
Jakość w słabym świetle	Lepsza, większe piksele zbierają więcej światła	Dobra, ale ustępuje pełnej klatce
Kąt widzenia obiektywu	Szeroki, bez cropa	Węższy (crop factor), obiektywy wydają się "dłuższe"
Rozmiar i waga sprzętu	Zazwyczaj większe i cięższe aparaty i obiektywy	Mniejsze i lżejsze aparaty i obiektywy

Jeśli zależy Wam na kinowym wyglądzie z płytką głębią ostrości i doskonałej jakości w trudnych warunkach oświetleniowych, pełna klatka będzie lepszym wyborem. Jeśli natomiast szukacie bardziej kompaktowego i lżejszego zestawu, a także potrzebujecie większej głębi ostrości (np. do vlogowania z bliska), APS-C może okazać się wystarczające, a nawet bardziej praktyczne.

Stabilizacja obrazu w korpusie (IBIS): Twoja tajna broń w walce z drganiami

Dla filmowców nagrywających z ręki, stabilizacja obrazu w korpusie (IBIS In-Body Image Stabilization) to absolutny game changer. Działa ona poprzez fizyczne poruszanie matrycą w aparacie, kompensując drgania ręki. Dzięki IBIS możecie uzyskać niezwykle płynne ujęcia bez konieczności używania gimbala w każdej sytuacji. To nie tylko oszczędność czasu i wysiłku, ale także możliwość nagrywania w miejscach, gdzie gimbal byłby niepraktyczny. W połączeniu ze stabilizowanymi obiektywami (OIS), system IBIS może zapewnić wręcz niesamowitą stabilność, pozwalając na nagrywanie z ręki nawet w bardzo trudnych warunkach.

Kodeki, bity i próbkowanie (10-bit 4:2:2): co te cyfry oznaczają dla kolorów w postprodukcji?

Te techniczne terminy mogą brzmieć skomplikowanie, ale są kluczowe dla każdego, kto planuje poważnie zająć się postprodukcją i gradingiem kolorów. W skrócie, im wyższe te wartości, tym więcej informacji o kolorze aparat rejestruje, a co za tym idzie, tym większą elastyczność macie podczas edycji.

• Bity (np. 8-bit, 10-bit): Odnoszą się do głębi koloru, czyli liczby odcieni, które każdy kanał koloru (czerwony, zielony, niebieski) może zarejestrować. 8-bit to około 16,7 miliona kolorów, natomiast 10-bit to ponad miliard kolorów. Różnica jest kolosalna 10-bitowy materiał pozwala na znacznie płynniejsze przejścia tonalne i jest odporniejszy na banding (widoczne pasy kolorów) podczas gradingu.
• Próbkowanie koloru (np. 4:2:0, 4:2:2): Określa, ile informacji o kolorze jest przechowywanych w stosunku do informacji o jasności.
  • 4:2:0: To standard dla większości konsumenckich aparatów. Oznacza, że dla każdego bloku 4 pikseli jasności, mamy tylko 2 piksele informacji o kolorze w poziomie i 0 w pionie. Jest to mocno skompresowane i ogranicza możliwości gradingu.
  • 4:2:2: Znacznie lepsze rozwiązanie. Dla każdego bloku 4 pikseli jasności, mamy 2 piksele informacji o kolorze w poziomie i 2 w pionie. Oznacza to dwukrotnie więcej informacji o kolorze niż w 4:2:0, co daje znacznie większą swobodę w postprodukcji, zwłaszcza przy pracy z green screenem czy intensywnym gradingiem.

Podsumowując, jeśli planujecie zaawansowany grading kolorów, szukajcie aparatu oferującego 10-bit 4:2:2. To zapewni Wam profesjonalną jakość i elastyczność.

Problem przegrzewania się: który aparat pozwoli Ci nagrywać najdłużej?

Nagrywanie w wysokich rozdzielczościach, takich jak 4K/60p, a zwłaszcza 8K, generuje ogromne ilości ciepła wewnątrz aparatu. Niestety, niektóre modele mają z tym problem i po pewnym czasie nagrywania po prostu się wyłączają, aby zapobiec uszkodzeniu podzespołów. To może być frustrujące, zwłaszcza podczas ważnych sesji. Pamiętam, jak Canon R5 na początku miał spore problemy z przegrzewaniem przy 8K, choć późniejsze aktualizacje oprogramowania nieco to poprawiły.

Warto zwrócić uwagę na aparaty, które są znane z lepszego zarządzania ciepłem. Modele takie jak Sony A7S III czy Panasonic Lumix GH6 (ten ostatni posiada nawet aktywne chłodzenie w postaci wbudowanego wentylatora) są projektowane z myślą o długotrwałym nagrywaniu i zazwyczaj radzą sobie z tym problemem znacznie lepiej. Przed zakupem zawsze sprawdźcie recenzje i testy długotrwałego nagrywania dla konkretnego modelu, aby upewnić się, że sprosta Waszym potrzebom.

Ekosystem ma znaczenie: Dostępność i ceny obiektywów do wideo

Wybór aparatu to tak naprawdę wybór całego ekosystemu. Sam korpus to tylko początek prawdziwa magia dzieje się dzięki obiektywom. Dla filmowców dostępność i ceny obiektywów są absolutnie kluczowe. Różne systemy (Canon RF, Sony E, Nikon Z, L-Mount, Micro Four Thirds) oferują różną gamę optyki, zarówno natywnej, jak i od producentów niezależnych.

Zastanówcie się, jakich obiektywów potrzebujecie do swoich projektów: jasnych stałek do płytkiej głębi ostrości, szerokokątnych do vlogowania, czy teleobiektywów do ujęć z dystansu. Sprawdźcie, ile kosztują te obiektywy w wybranym systemie i czy są dostępne w Waszym budżecie. Pamiętajcie, że obiektywy to często większa inwestycja niż sam korpus, ale to one w dużej mierze decydują o jakości i charakterze Waszego obrazu. Wybierając system, inwestujecie na lata, więc warto postawić na taki, który oferuje szeroki wybór i perspektywy rozwoju.

Jak dokonać ostatecznego wyboru? Podsumowanie i rekomendacje

Lustrzanka 4K/60p: Czy ten wybór ma jeszcze sens?

Po przeanalizowaniu wszystkich aspektów, muszę być szczery: zakup lustrzanki z 4K/60p w obecnych realiach rynkowych ma sens tylko w bardzo specyficznych przypadkach. Jeśli jesteście profesjonalistami, którzy już posiadają ogromny park obiektywów do lustrzanek i potrzebują niezawodnego korpusu do fotografii sportowej, a wideo jest tylko dodatkiem, to flagowe modele Canona czy Nikona na rynku wtórnym mogą być rozważane. Jednak dla większości filmowców, w tym dla zaawansowanych amatorów i twórców treści, bezlusterkowce są po prostu lepszym, bardziej przyszłościowym i często bardziej opłacalnym wyborem. Oferują one przewagi technologiczne, które są kluczowe dla nowoczesnego filmowania.

Jaki bezlusterkowiec wybrać w zależności od budżetu i głównego zastosowania (Vlog / Śluby / Reklama)

Wybór odpowiedniego bezlusterkowca zależy od Waszych indywidualnych potrzeb, budżetu i głównego zastosowania. Oto moje rekomendacje:

• Dla vlogerów i twórców treści online (średni budżet):
  • Panasonic Lumix S5 II: Świetny stosunek ceny do możliwości, doskonała stabilizacja, nowy AF, 10-bit 4:2:2.
  • Sony A7 IV: Bardzo wszechstronny, świetny AF, dobra jakość obrazu, hybrydowy charakter.
• Dla filmowców ślubnych i eventowych (średni do wysokiego budżetu):
  • Canon EOS R6 Mark II: Fenomenalny AF, doskonała jakość obrazu, niezawodność, dobra praca w słabym świetle.
  • Sony A7 IV: Podobnie jak wyżej, wszechstronność i niezawodność.
• Dla profesjonalnych produkcji reklamowych i filmowych (wysoki budżet):
  • Sony A7S III: Król niskiego światła, profesjonalne funkcje wideo, niezawodne chłodzenie, 10-bit 4:2:2.
  • Canon EOS R5: Niesamowita jakość obrazu (8K, 4K/60p), doskonały AF, ale pamiętajcie o kwestiach przegrzewania przy najbardziej wymagających ustawieniach.
  • Panasonic Lumix GH6: Kompaktowy, ale potężny, z aktywnym chłodzeniem i bardzo zaawansowanymi funkcjami wideo (jeśli akceptujecie matrycę Micro Four Thirds).

Przeczytaj również: Nikon lustrzanki 2026: Ceny, modele, gdzie kupić i czy warto?

Inwestycja na lata: dlaczego warto postawić na system z przyszłością

Pamiętajcie, że wybór aparatu to nie tylko zakup jednorazowego sprzętu, ale inwestycja w cały system. Obiektywy, akcesoria, a nawet Wasze umiejętności rozwijają się w ramach wybranego ekosystemu. Dlatego tak ważne jest, aby postawić na system, który ma przed sobą przyszłość. Bezlusterkowce są aktywnie rozwijane przez wszystkich wiodących producentów, oferując coraz to nowsze technologie, lepsze obiektywy i szersze możliwości. Wybierając bezlusterkowca, inwestujecie w sprzęt, który będzie Was wspierał przez wiele lat, rosnąc wraz z Waszymi umiejętnościami i potrzebami. To decyzja, która zaprocentuje w przyszłości.